Eerste schoen ter wereld die volledig gemaakt is van zuiver mycelium
Een prototype schoen dat volledig gemaakt is van puur mycelium, het wortelachtige netwerk van schimmels, maakte zijn debuut op de Milan Design Week 2026. Het project is een samenwerking tussen onderzoeker en ontwerper Lars Dittrich van de Vrije Universiteit Brussel en hoofdschoenmaker Marie De Ryck van La Monnaie/De Munt. Het herdefinieert de manier waarop levende materialen worden toegepast en gaat verder dan substitutie. Het project richt zich op een model waarin design bemiddelt tussen geavanceerd onderzoek naar biomaterialen en de eisen van traditioneel handwerk.
Gebruik als structureel onderdeel
De innovatie gaat verder dan mycelium als oppervlaktemateriaal of leervervanger en richt zich op het gebruik ervan als structureel onderdeel. De pure myceliumzool bereikt draagkracht zonder versterking door myceliumvellen aan elkaar te hechten tot één dichte constructie.
Het project bouwt voort op het onderzoek naar schimmelmaterialen door de onderzoeksgroep Microbiologie, geleid door Prof. Eveline Peeters en Prof. Elise Vanden Elsacker. Het maakt deel uit van het door het FWO gefinancierde MycoMatters-programma, dat zuivere myceliummaterialen ontwikkelt met de prestaties en schaalbaarheid die vereist zijn voor toepassingen in de echte wereld.
Een levend materiaal ontwikkelen
Het team ontwikkelde de schoen gedurende twee jaar via een iteratief proces dat de natuurlijke groei van het micro-organisme in evenwicht bracht met de beoogde materiaalprestaties. De belangrijkste uitdaging was het vertalen van een materiaal dat in platte vellen was gegroeid naar een driedimensionale, lastdragende zool. Om aan de eisen van de schoenmakerij te voldoen, selecteerde Lars Dittrich twee schimmelstammen met verschillende eigenschappen: de ene maakt de groei mogelijk van een schuimachtig, vormbaar materiaal voor de zool, terwijl de andere een elastischer, leerachtig vel produceert voor het bovenmateriaal.
Design bemiddelt tussen traditie en materiaalinnovatie
Biologie en ambacht komen samen in een proces dat biologische groei vertaalt naar vorm. De samenwerking keert terug naar de traditionele schoenmakerij en past het lamineren van leren zolen aan om op zijn eigen voorwaarden met mycelium te kunnen werken. De laars volgt deze logica, opgebouwd uit lagen met een robuust silhouet dat dikte en constructie zichtbaar houdt. Blootliggende naden en gelaagde randen werken met onregelmatigheden en articuleren het karakter van het materiaal.
"Dit is een conceptueel object bedoeld om een kader te scheppen voor wat er op dit moment mogelijk is met het materiaal," zegt ontwerper Lars Dittrich. "Het weerspiegelt de state of the art van ons onderzoek, waarbij we onderzoeken hoe we dit materiaal, gemaakt van een micro-organisme, kunnen kweken en bewerken tot een functionele driedimensionale vorm."
Marie De Ryck, hoofdschoenmaker bij De Munt voegt hieraan toe: "Hoewel de eerste materiaalmonsters een echte uitdaging vormden en niet meteen voldeden aan de technische vereisten van een complexe schoenconstructie, is de vooruitgang die we hebben geboekt echt inspirerend. Door het ambachtelijke erfgoed van de Munt te integreren met deze geavanceerde biotechnologie en door onze praktijkervaring terug te brengen naar het lab, hebben we een belangrijke stap voorwaarts gezet om van bio-gefabriceerd schoeisel een functionele realiteit te maken. Deze constante drang om ons vakmanschap verder te ontwikkelen vormt de kern van onze 'Green Opera'-strategie. We zijn voortdurend op zoek naar innovaties die kunnen bijdragen aan een duurzame toekomst voor de kunsten."
Ervaar het Bio-Lab bij Drop City
Het prototype wordt tentoongesteld in Dropcity, het centrum voor architectuur en design in de iconische tunnels van het centraal station van Milaan. Het doel van de tentoonstelling is om de wetenschap achter de schoen tastbaar te maken voor het publiek, als afspiegeling van het state-of-the-art onderzoek dat wordt uitgevoerd aan de VUB.
De tentoonstellingsruimte recreëert een werkende laboratoriumomgeving en onthult de processen achter de groei van het materiaal, van de eerste culturen tot de productie. Het biedt een zeldzame blik op het snijvlak van biologie en mode.
