Modulaire schoen als alternatief voor de wegwerpsneaker
Nieuwe businessmodellen om de schoenensector te verduurzamen
Wat doe jij met schoenen die wat versleten zijn? Heel wat schoenen belanden veel te snel op de afvalberg of in de schredder op het containerpark: wereldwijd maar liefst 22 miljard paar, elk jaar opnieuw. Het living lab Recare about Shoes wil hier verandering in brengen en ontwierp met Cycleur de Luxe een modulaire schoen voor de B2B-sector.
We kopen met zijn allen wereldwijd 21 miljard nieuwe paar schoenen per jaar. Waarom? We hebben goesting om nieuwe schoenen te kopen of er is een nieuwe gehypete schoen. Maar wat te doen met de schoenen die we niet meer willen of kunnen dragen? Weggooien dan maar? In de bedrijfssector worden schoenen soms nog sneller weggegooid. “We stellen vast dat schoenen voor tijdelijke medewerkers zoals studenten-jobbers, interimwerkers en flexi-jobbers na gebruik vaak direct worden vernietigd of weggegooid. Denk bijvoorbeeld aan de hospitality-, horeca- en retailsector waar er veel personeelsverloop is”, vertelt professor Ysabel Nauwelaerts (KU Leuven), coördinator van het living lab en expert duurzame (businessmodellen in) mode.
Innovatief ontwerp met uitneembare binnenschoen
Volgens Recare About Shoes, een samenwerkingsproject met onderzoekers, bedrijven en ontwerpers, begint duurzaamheid niet bij recyclage, maar bij de levensduurverlenging van een schoen. Twee jaar lang onderzocht het lab hoe dit lineaire patroon van kopen en weggooien omgevormd kon worden tot een circulair systeem.
“Een schoen zo lang mogelijk in omloop houden is uitdagend”, vertelt professor sustainable design Ben Hagenaars (LUCA School of Arts). “Want hoe kunnen we een schoen zo ontwerpen zodat die goed onderhouden, gereinigd en hersteld kan worden?”
Met Cycleur de Luxe kwamen ze tot het shoes-into-shoes-concept: een uitneembare binnenschoen met een buitenschoen. “De schoen is zo ontworpen dat beide onderdelen apart reinigbaar zijn: de binnenschoen na elk gebruik, de buitenschoen wanneer nodig. Ook zijn de schoenen gemakkelijk te herstellen en ontworpen met ecologische materialen die vervangbaar en recycleerbaar zijn. Hierdoor gaat de schoen veel langer mee, zonder verlies van waarde”, legt Patrick Vanneste uit (Cycleur de Luxe).
Leasen in plaats van kopen
Het concept is specifiek gericht op werk- en uniformschoenen die geleased kunnen worden. Net dat leasen van schoenen is op dit moment nog een onontgonnen markt. Het potentieel is groot want de kost voor de B2B-sector om telkens nieuwe schoenen aan te kopen is hoog, net als de milieu-impact. In 2027 wil Cycleur de Luxe deze schoen op grotere schaal in de markt zetten.
Volgens professor Ysabel Nauwelaerts (KU Leuven) hebben we een shift nodig waarbij producenten, retailers, beleidsmakers én consumenten samenwerken. “Voor schoenen, en ook kleding, ligt de nadruk in beleid en praktijk nog vaak op recycling. Toch genereren hergebruik en herstel juist meer en snellere ecologische impact. Als we schoenen dankzij beter onderhoud en herstel gemiddeld drie maanden langer dragen, besparen we wereldwijd al zo’n 27 miljoen ton CO₂ per jaar. Dat is gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van 6 miljoen auto’s.”
Emotionele band met onze schoenen
Het living lab experimenteerde ook met het onderhoud van schoenen. Bijzondere aandacht ging naar strategieën om de band tussen schoen en drager te versterken, gebaseerd op 'Emotional Design'-principes. Zo ontwikkelden Omvorm en LUCA School of Arts het Recare Café, dat in verschillende Torfs-winkels en op het Wonder Festival in Kortrijk stond. Deze pop-up workshop creëerde een setting waarin grafische vormgeving en scenografie uitnodigt tot dialoog met de consumenten. Consumenten konden er in gesprek gaan over hun onderhoudsgedrag en gingen zelf aan de slag met aantrekkelijk ontworpen onderhouds- en herstelproducten. Dat concept willen Omvorm en Torfs verder uitwerken in de vorm van een spin-off.
Recare About Shoes
Recare About Shoes is een living lab circulaire economie, met de steun van VLAIO. Het is een samenwerking tussen KU Leuven (onderzoekseenheid Management, Strategie, en Innovatie), LUCA School of Arts. Verschillende partners in de Vlaamse modesector waren betrokken: Torfs, Ambiorix, Cycleur de Luxe, Mister Minit, Omvorm, Flanders District of Creativity.
VLAIO is hét aanspreekpunt van de Vlaamse overheid voor alle ondernemers in Vlaanderen. We stimuleren en ondersteunen innovatie en ondernemerschap en dragen bij aan een gunstig ondernemersklimaat. Dit doen we in samenwerking met tal van partners. VLAIO zet volop in op circulair ondernemen. Daarom kreeg dit project VLAIO steun én middelen. VLAIO onderneemt deze acties in het kader van het partnerschap Vlaanderen Circulair.
